Οδηγίες για την απαλλαγή των κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές και την αύξηση της κυκλικότητάς τους

28/05/2026

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της με τίτλο «Προσεγγίσεις του κύκλου ζωής για την απαλλαγή των ευρωπαϊκών κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές» για τη στήριξη των αρχών σε ενωσιακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, καθώς και των επαγγελματιών στον τομέα των κτιρίων, στις προσπάθειές τους για την απαλλαγή των κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Το έγγραφο παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα κτίρια καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, από τον σχεδιασμό και την κατασκευή έως τη χρήση, την ανακαίνιση και την ενδεχόμενη κατεδάφιση.

Το έγγραφο εισάγει και θέτει σε εφαρμογή την έννοια του «άνθρακα καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής», ένα βασικό βήμα για την επιτάχυνση της απαλλαγής του κτιριακού αποθέματος της Ευρώπης από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και την οικονομική προσιτότητα.

Οι κατευθυντήριες γραμμές στηρίζουν τους στόχους της ΕΕ για το κλίμα, βελτιώνοντας παράλληλα την αποδοτική χρήση των υλικών και μειώνοντας τα απόβλητα σε ολόκληρο το δομημένο περιβάλλον.

Παρέχει μια επισκόπηση του τρόπου με τον οποίο τα διάφορα μέτρα πολιτικής μπορούν να συνεργαστούν για τη μείωση των εκπομπών σε ολόκληρο τον κτιριακό τομέα τόσο σε επίπεδο κτιρίων όσο και σε επίπεδο κτιριακού αποθέματος, συμβάλλοντας παράλληλα στην αντιμετώπιση των αυξανόμενων αναγκών στέγασης στην Ευρώπη.

Εκτιμάται γενικά ότι περίπου το 50% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ συνδέονται με το κτιριακό δυναμικό, καλύπτοντας τόσο την προμήθεια υλικών όσο και την κατασκευή και τη χρήση κτιρίων.

Απαλλαγή του κατασκευαστικού τομέα της Ευρώπης από τις ανθρακούχες εκπομπές

Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής καλύπτει τον σχεδιασμό, την προμήθεια υλικών, την κατασκευή και τη λειτουργία των κτιρίων με αποδοτικό ως προς τον άνθρακα τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την προσφορά όσο και τη ζήτηση υλικών, ενέργειας και δομημένου χώρου.

Υιοθετώντας την προσέγγιση του «διοξειδίου του άνθρακα καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής» στα κτίρια, το έγγραφο επισημαίνει τις δυνατότητες ανακαίνισης, αναπροσαρμογής της χρήσης και μετατροπής του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος ως τρόπου βελτίωσης της προσφοράς και της διαθεσιμότητας κατοικιών.

Σε μια βασική προσπάθεια στήριξης της πρωτοβουλίας της ΕΕ για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής εξετάζουν, για παράδειγμα, τον τρόπο μετατροπής των κενών κτιρίων γραφείων σε κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγαση.

Το έγγραφο καθοδήγησης λαμβάνει υπόψη τις εκπομπές από τα υλικά και τις κατασκευές παράλληλα με τις επιχειρησιακές εκπομπές και τα στάδια του τέλους του κύκλου ζωής.

Τονίζει τον σημαντικό ρόλο των μέτρων από την πλευρά της ζήτησης, τα οποία μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές με την καλύτερη χρήση των υφιστάμενων κτιρίων, τον περιορισμό των περιττών κατεδαφίσεων και τη μείωση της ζήτησης για νέα υλικά.

Οι κατευθυντήριες γραμμές συμβάλλουν σε ευρύτερες προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η συμφωνία για καθαρή βιομηχανία, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και μειώνοντας τις εξαρτήσεις από τις εισαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών και ενέργειας.

Στηρίζει το, του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους (NEB), το οποίο προωθεί βιώσιμα, συμπεριληπτικά και υψηλής ποιότητας περιβάλλοντα διαβίωσης, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα, την ικανότητα καινοτομίας και τη μετάβαση σε κυκλικές πρακτικές στον κατασκευαστικό τομέα.

Με βάση το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, το ΝΕΒ θα αξιοποιήσει το δυναμικό του κενού και υποκατειλημμένου δομημένου περιβάλλοντος, δίνοντας προτεραιότητα στην καλύτερη χρήση των υφιστάμενων κτιρίων έναντι της κατεδάφισης και των νέων κατασκευών.

Ιστορικό

Τα κτίρια είναι απαραίτητα για την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, αλλά είναι επίσης οι μεγαλύτεροι καταναλωτές υλικών και ενέργειας της ΕΕ.

Ο κτιριακός τομέας αντιπροσωπεύει μεγάλο μερίδιο των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ και παράγει τη μεγαλύτερη ροή αποβλήτων στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, η μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεών τους είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας και την προώθηση της μετάβασης σε μια πιο κυκλική και αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων οικονομία.

Η απαλλαγή του κτιριακού δυναμικού από τις ανθρακούχες εκπομπές απαιτεί δράση σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής ενός κτιρίου. Αυτό περιλαμβάνει επιλογές σχεδιασμού, προμήθεια και χρήση υλικών, διαδικασίες κατασκευής, ανακαίνιση και λειτουργία, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα κτίρια και ο χώρος με την πάροδο του χρόνου. Η μείωση των επιπτώσεων του άνθρακα στα κτίρια απαιτεί την αντιμετώπιση τόσο της προσφοράς όσο και της ζήτησης υλικών, ενέργειας και δομημένου χώρου.

Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, το NEB έχει χρηματοδοτήσει έργα επίδειξης, συνδεδεμένους φορείς σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα και έχει επενδύσει σε δεξιότητες, ιδίως μέσω της Ακαδημίας του NEB.