Η τοπική δράση για το κλίμα αποδίδει, αλλά απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων για το 2030
Όταν παρεμβαίνουν οι τοπικές αρχές, οι δράσεις για το κλίμα και την ενέργεια που αναλαμβάνονται σε διάφορους τομείς αποφέρουν αποτελέσματα, σύμφωνα με νέες αναλύσεις του ΚΚΕρ. Τα αποτελέσματα είναι απτά, ιδίως όταν οι τοπικές αρχές ασκούν άμεση επιρροή μέσω του σχεδιασμού, της ανάπτυξης υποδομών ή στοχευμένων προσεγγίσεων ευαισθητοποίησης.
Ωστόσο, οι προβλέψεις που βασίζονται στα σχέδια των δήμων δείχνουν ότι βρίσκονται σε καλό δρόμο για την επίτευξη μείωσης των εκπομπών κατά 48,5 έως το 2030. Απαιτούνται ακόμη επειγόντως περισσότερη δράση και μεγαλύτερη πολιτική στήριξη, καθώς και περισσότερες επενδύσεις για την πλήρη επίτευξη των στόχων για το 2030 —μείωση των καθαρών εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% σε σύγκριση με το 1990.
Οι αναλύσεις, που δημοσιεύθηκαν σε δύο χωριστές εκθέσεις, έχουν ποσοτικοποιήσει τον συλλογικό αντίκτυπο περισσότερων από 10 000 δήμων της ΕΕ των 27 και της ΕΖΕΣ που έχουν δεσμευτεί για τη δράση για το κλίμα. Οι δήμοι αυτοί δρουν μέσω της πρωτοβουλίας του Συμφώνου των Δημάρχων για το Κλίμα και την Ενέργεια (CoM-EU), του μεγαλύτερου κινήματος τοπικών κυβερνήσεων στην Ευρώπη που δραστηριοποιείται στον τομέα της κλιματικής αλλαγής.
Τα πορίσματα καταδεικνύουν απτή και σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη φιλοδοξία για μείωση των εκπομπών, τον σχεδιασμό της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας με μια ολιστική προσέγγιση. Στα σχέδιά τους, οι τοπικές αρχές αναφέρουν επίσης τομείς στους οποίους απαιτείται ταχεία δράση και παρέχουν έναν σαφή χάρτη πορείας για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ώστε να δώσουν προτεραιότητα στις μελλοντικές επενδύσεις.
Μείωση των εκπομπών από τα κτίρια και τις μεταφορές
Τα κτίρια και οι μεταφορές εξακολουθούν να κυριαρχούν στις εκπομπές και τη ζήτηση ενέργειας. Είναι υπεύθυνες για το 48% και το 33% αντίστοιχα της τελικής κατανάλωσης ενέργειας εντός των δημοτικών εδαφών και αντιπροσωπεύουν το 57% και το 36% αντίστοιχα των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Για τον περιορισμό αυτών των αριθμητικών στοιχείων, οι δήμοι εφαρμόζουν στοχευμένα μέτρα που εκτείνονται από τον καθορισμό προτύπων για κτίρια ενεργειακής απόδοσης, τη διεξαγωγή εκστρατειών ευαισθητοποίησης του κοινού, την παροχή φορολογικών κινήτρων για καθαρά οχήματα και την κατασκευή υποδομών ενεργού κινητικότητας, όπως ποδηλατόδρομοι.
Αυξάνεται η καθαρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας
Η τοπική παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές επεκτείνεται σημαντικά και συμβάλλει σημαντικά στη μείωση των εκπομπών. Η μεγαλύτερη ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάνελ δείχνει αξιοσημείωτη αύξηση της τοπικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η αιολική ενέργεια έχει επίσης επεκταθεί σημαντικά. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από υδροηλεκτρική ενέργεια παρέμεινε σταθερή.
Από κοινού, οι εν λόγω ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν οδηγήσει μέχρι στιγμής σε μείωση των συνολικών εκπομπών κατά 22% στους δήμους του ΣτΔ-ΕΕ, οι οποίοι έχουν ευθυγραμμίσει τη δράση τους για την επίτευξη των φιλοδοξιών της ΕΕ για το 2030.
Χαρτογράφηση των κινδύνων και των τρωτών σημείων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή
Οι αναλύσεις δείχνουν ότι οι δήμοι κατανοούν πλήρως τους ειδικούς κλιματικούς κινδύνους και τις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες στην επικράτειά τους (όπως οι ηλικιωμένοι, τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και οι πολίτες που ζουν σε υποβαθμισμένες κατοικίες).
Οι συχνότερα αναφερόμενοι κίνδυνοι είναι η υπερβολική ζέστη (στο 91 % των δήμων), οι έντονες βροχοπτώσεις (στο 87 %), οι ξηρασίες και η λειψυδρία (στο 86 %), καθώς και οι πλημμύρες και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας (στο 81 %).
Ο σχεδιασμός για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή γίνεται επίσης ολοένα και πιο στοχευμένος και εξατομικευμένος. Λαμβάνει υπόψη τους εντοπισθέντες κινδύνους και τα τρωτά σημεία και τους συνδέει με κατάλληλες στρατηγικές, προσαρμοσμένες στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
Αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας
Ενώ βρίσκεται ακόμη στα αρχικά της στάδια, η ενσωμάτωση της ενεργειακής φτώχειας στις τοπικές στρατηγικές για το κλίμα αποτελεί επιταχυνόμενη τάση, με το 18 % των δήμων να υιοθετούν αυτόν τον πυλώνα σε διάφορα στάδια της πορείας τους όσον αφορά τη δράση για το κλίμα. Ειδικότερα, το 94 % των εν λόγω δήμων έχουν ενσωματώσει μέτρα για την ενεργειακή φτώχεια στους πυλώνες μετριασμού και προσαρμογής. Αυτό καταδεικνύει μια βαθιά ολιστική προσέγγιση του σχεδιασμού για το κλίμα σε τοπικό επίπεδο.
Ιστορικό
Οι αξιολογήσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης ευθυγραμμίζονται με τους ευρύτερους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα,, το οποίο δεσμεύει νομικά την ΕΕ για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Για να διασφαλιστεί αυτή η πορεία, η ΕΕ έχει θεσπίσει αυστηρούς ενδιάμεσους στόχους, δεσμευόμενη να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 και κατά 90 % έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.
Παράλληλα, το νομοθέτημα της ΕΕ για το κλίμα θέτει την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή ως θεμελιώδη συνιστώσα της μακροπρόθεσμης αντίδρασης στις παγκόσμιες περιβαλλοντικές αλλαγές. Αυτό υποστηρίζεται από τη στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, που εγκρίθηκε το 2021, η οποία περιγράφει κρίσιμα βήματα για να καταστεί η προσαρμογή εξυπνότερη, ταχύτερη και πιο συστημική σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών δήμων.
Παρόμοιες αναλύσεις διενεργούνται και για άλλες περιοχές του κόσμου – σύντομα θα δημοσιευθεί νέα έκθεση στην οποία θα αξιολογείται η πρόοδος των δήμων στις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης.
Σχετικό περιεχόμενο
Αξιολόγηση του Συμφώνου των Δημάρχων 2025