Η υγεία και η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης πλήττονται λόγω της αργής εφαρμογής της νομοθεσίας για τη ρύπανση

23/04/2026

Η επανεξέταση του σχεδίου δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα κράτη μέλη πρέπει να ενεργήσουν γρήγορα και αποφασιστικά προκειμένου η ΕΕ να επιτύχει τους στόχους της για μείωση της ρύπανσης έως το 2030.

Η έκθεση υπογραμμίζει την ισχυρή σχέση μεταξύ της προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, δείχνοντας ότι η μείωση της ρύπανσης του αέρα, των υδάτων, του εδάφους και της ηχορύπανσης προσφέρει άμεσα οφέλη για την υγεία, όπως μείωση του άσθματος, των καρδιακών παθήσεων και των ψυχικών ασθενειών. Ως εκ τούτου, η πρόληψη της ρύπανσης δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική προτεραιότητα, αλλά και κρίσιμη πολιτική για τη δημόσια υγεία.

Η έκθεση τονίζει επίσης τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη των μέτρων μείωσης της ρύπανσης. Οι επιχειρήσεις, οι πόλεις και οι περιφέρειες αναλαμβάνουν ηγετικό ρόλο για να αποκομίσουν οφέλη όπως η αύξηση της παραγωγικότητας και η βελτίωση των γεωργικών αποδόσεων.

Οι εταιρείες και οι περιφέρειες που επενδύουν σε πράσινες τεχνολογίες είναι σε θέση να κυριαρχήσουν στις αναδυόμενες αγορές υψηλής ανάπτυξης. Εκατοντάδες ευρωπαϊκές πόλεις έχουν δεσμευτεί να μειώσουν το αποτύπωμα ρύπανσης και το 80% των εταιρειών ενσωματώνουν πλέον τη βιωσιμότητα στις στρατηγικές καινοτομίας.

«Η Ευρώπη διαθέτει ορισμένους από τους πιο φιλόδοξους νόμους στον κόσμο για την αντιμετώπιση της ρύπανσης και ήδη αποφέρουν πραγματικά οφέλη για την υγεία των ανθρώπων και την οικονομία μας. Ωστόσο, πρέπει να δράσουμε αποφασιστικά για όλους τους Ευρωπαίους.»

Jessika Roswall, επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Κυκλικής Οικονομίας

Το σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση καθοδηγεί την πολιτική και τη δράση της ΕΕ για τη μείωση της ρύπανσης, θέτοντας στόχους για τη μείωση των επιπτώσεων της ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία. Μεγάλο μέρος της νομοθεσίας που προβλέπεται στο σχέδιο δράσης έχει πλέον τεθεί σε εφαρμογή.

Η ΕΕ έχει ενισχύσει όλους τους βασικούς νόμους της για τη ρύπανση από το 2021 και έχει αναπτύξει μια στρατηγική για την ανθεκτικότητα των υδάτων, ένα σύμφωνο για τους ωκεανούς, ένα όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα και ένα σχέδιο δράσης για τη χημική βιομηχανία.

Ωστόσο, η έκθεση τονίζει ότι η νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί. Η αποτελεσματική επιβολή και εφαρμογή είναι ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων για το 2030. Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να συνεχίσουν να επενδύουν στην καινοτομία, την ψηφιοποίηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Άλλοι τομείς πολιτικής, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και η γεωργία, πρέπει να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τις περιβαλλοντικές ανησυχίες.

Η πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων μηδενικής ρύπανσης είναι ενθαρρυντική για την ατμοσφαιρική ρύπανση, τη χρήση φυτοφαρμάκων, τις πωλήσεις αντιμικροβιακών και τη ρύπανση από πλαστικά στη θάλασσα, οι οποίες έχουν μειωθεί σημαντικά. Ωστόσο, η ρύπανση των υδάτων, των αποβλήτων και των μικροπλαστικών είτε είναι σταθερή είτε επιδεινώνεται.

Η ρύπανση από PFAS ή «για πάντα χημικές ουσίες» αποτελεί τομέα αυξανόμενης ανησυχίας του κοινού και η έκθεση περιγράφει ορισμένα μέτρα που λαμβάνονται, σημειώνοντας τη μελέτη της Επιτροπής σχετικά με το κοινωνικό κόστος των PFAS.

Η έκθεση εγείρει επίσης ανησυχίες σχετικά με την ηχορύπανση. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ΕΕ δεν βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη του στόχου της για μείωση του αριθμού των ατόμων που επηρεάζονται από τον θόρυβο των μεταφορών κατά 30% έως το 2030.

Η Επιτροπή εξακολουθεί να ενισχύει τους κανόνες για την καταπολέμηση των πηγών ηχορύπανσης, όπως η μείωση των εκπομπών θορύβου από οχήματα, τρένα ή αεροσκάφη, και επιδιώκει να βελτιώσει την εφαρμογή της οδηγίας για τον περιβαλλοντικό θόρυβο. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει επίσης πιθανές βελτιώσεις της οδηγίας.

Η έκθεση παρουσιάστηκε στην 8η^{συνεδρίαση}thτης πλατφόρμας ενδιαφερόμενων μερών για μηδενική ρύπανση που συνδιοργανώθηκε με την Επιτροπή των Περιφερειών.

Ιστορικό

Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση έως το 2050 αποσκοπεί στη μείωση της ρύπανσης του αέρα, των υδάτων και του εδάφους σε επίπεδα που δεν θεωρούνται πλέον επιβλαβή για την υγεία και τα φυσικά οικοσυστήματα, τα οποία σέβονται τα όρια με τα οποία μπορεί να αντεπεξέλθει ο πλανήτης μας, δημιουργώντας έτσι ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από τοξικές ουσίες.

Η ενδιάμεση επανεξέταση του σχεδίου προβλεπόταν να προσδιορίσει κατά πόσον απαιτείται περαιτέρω δράση για την αντιμετώπιση των αναδυόμενων ανησυχιών και την επανεξέταση των στόχων, των εμβληματικών πρωτοβουλιών και των δράσεων.

Η ΕΕ αποσκοπεί στην ενίσχυση της πράσινης, ψηφιακής και οικονομικής υπεροχής, με παράλληλη δημιουργία μιας υγιέστερης, κοινωνικά δικαιότερης Ευρώπης και πλανήτη. Το σχέδιο δράσης παρέχει μια πυξίδα για την ενσωμάτωση της πρόληψης της ρύπανσης σε όλες τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ, την επιτάχυνση της εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ και τον εντοπισμό πιθανών κενών.

Η δεύτερη έκθεση παρακολούθησης και προοπτικών μηδενικής ρύπανσης, που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2025, παρείχε μια επιστημονική εικόνα της τρέχουσας κατάστασης της ρύπανσης στην ΕΕ, των τάσεων ρύπανσης κατά τα τελευταία έτη και των μελλοντικών σεναρίων για την εξέλιξη αυτών των τάσεων, εάν εφαρμοστούν επιτυχώς οι συμφωνηθείσες πολιτικές. Παρείχε τα στοιχεία, με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία και πληροφορίες, για την προετοιμασία της ενδιάμεσης επανεξέτασης. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ρύπανση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική απειλή για τα οικοσυστήματα, την οικονομία και τη δημόσια υγεία.

Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας του αέρα και των μειώσεων στη χρήση φυτοφαρμάκων και αντιμικροβιακών. Ωστόσο, η γεωργία, οι μεταφορές και τα απόβλητα παραμένουν σημαντικές πηγές ρύπανσης.