Nέοι κανόνες για τον εξορθολογισμό των αξιολογήσεων χημικών προϊόντων της ΕΕ
Οι χημικές ουσίες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη σύγχρονη κοινωνία, παρά το γεγονός ότι πολλές έχουν ιδιότητες που μπορούν να βλάψουν τόσο τους ανθρώπους όσο και το περιβάλλον. Ως εκ τούτου, είναι ουσιαστικής σημασίας η διενέργεια αξιόπιστων και συντονισμένων αξιολογήσεων των χημικών προϊόντων.
Οι νόμοι «μίαουσία, μία αξιολόγηση»(OSOA), οι οποίοι τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2026, θα καταστήσουν τις χημικές αξιολογήσεις πιο συνεκτικές, διαφανείς και αποτελεσματικές σε ολόκληρη τη νομοθεσία της ΕΕ, καλύπτοντας προϊόντα όπως τα παιχνίδια, τα τρόφιμα, τα φυτοφάρμακα και τα βιοκτόνα.
Αυτό το νέο πλαίσιο θα συμβάλει επίσης στον έγκαιρο εντοπισμό των κινδύνων και θα επιτρέψει την ταχύτερη ρυθμιστική δράση όταν χρειάζεται, ενισχύοντας την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας.
Στο επίκεντρο αυτής της δέσμης μέτρων βρίσκεται μια νέα κοινή πλατφόρμα δεδομένων για τα χημικά προϊόντα,η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία εντός της επόμενης τριετίας. Προσβάσιμη σε όλους, η πλατφόρμα αυτή θα χρησιμεύσει ως κεντρικός κόμβος, συγκεντρώνοντας χημικά δεδομένα που συλλέγονται βάσει διαφόρων νομοθετικών πράξεων της ΕΕ.
Θα επιτρέψει στις δημόσιες αρχές να επαναχρησιμοποιούν ευκολότερα τις πληροφορίες σχετικά με τα χημικά προϊόντα, στηρίζοντας τη βελτίωση της λήψης αποφάσεων.
Τα νέα μέτρα θα ενισχύσουν τη συνεργασία μεταξύ των οργανισμών της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα, αποσαφηνίζοντας τον καταμερισμό των καθηκόντων, μειώνοντας την αλληλεπικάλυψη των εργασιών και εδραιώνοντας τα επιστημονικά και τεχνικά καθήκοντα.
Οι επιστημονικές αξιολογήσεις θα διενεργούνται με συνέπεια και από τους οργανισμούς που διαθέτουν την καταλληλότερη εμπειρογνωσία και τα καταλληλότερα εργαλεία.
Η δέσμη μέτρων εισάγει επίσης ένα πλαίσιο παρακολούθησης και προοπτικών για τον έγκαιρο εντοπισμό αναδυόμενων χημικών κινδύνων. Με τη συστηματική συλλογή δεδομένων και τη χρήση δεικτών και εργαλείων έγκαιρης προειδοποίησης, η ΕΕ θα είναι καλύτερα εξοπλισμένη για να εντοπίζει νέες ανησυχίες και να ενεργεί γρήγορα όταν είναι αναγκαίο.
«Με τον εξορθολογισμό του τρόπου αξιολόγησης των χημικών ουσιών, μπορούμε να δράσουμε νωρίτερα και πιο αποφασιστικά για την προστασία της υγείας των ανθρώπων και του περιβάλλοντος. Αυτό το νέο πλαίσιο θα διευκολύνει την πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα, θα ενισχύσει την επιστημονική μας συνεργασία και θα βελτιώσει την ικανότητα της ΕΕ να προβλέπει και να διαχειρίζεται τους χημικούς κινδύνους.»
Jessika Roswall, επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Οικονομίας
Η δέσμη αποτελείται από τρεις νομοθετικές πράξεις:
- Κανονισμός για τη δημιουργία κοινής πλατφόρμας δεδομένων για τα χημικά προϊόντα και πλαισίου παρακολούθησης και προοπτικών για τα χημικά προϊόντα
- Κανονισμός για την εκ νέου ανάθεση τεχνικών καθηκόντων και τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών της ΕΕ
- Οδηγία για την εκ νέου ανάθεση τεχνικών καθηκόντων στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA)
Ιστορικό
Η στρατηγική για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων (2020) αποτελεί μέρος της φιλοδοξίας της ΕΕ για μηδενική ρύπανση, η οποία αποτελεί βασική δέσμευση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Ένας από τους στόχους της στρατηγικής είναι η βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της συνοχής της αξιολόγησης της ασφάλειας των χημικών προϊόντων σε ολόκληρη τη νομοθεσία για τα χημικά προϊόντα («μία ουσία, μία αξιολόγηση»).