Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την εφαρμογή του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο
Τι παρουσιάζει η Επιτροπή;
Η Επιτροπή παρουσιάζει ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.
Η εφαρμογή του συμφώνου είναι μια πολύπλοκη διαδικασία στην οποία συμμετέχουν πολλοί παράγοντες. Συνεχίζονται οι εργασίες για την εφαρμογή διαφόρων νομοθετικών πράξεων. Η ετοιμότητα της ΕΕ και των εθνικών συστημάτων έως τον Ιούνιο του 2026 απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, της Επιτροπής και των οργανισμών της ΕΕ.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή ενέκρινε τον Ιούνιο του 2024 κοινό σχέδιο εφαρμογής για τα κράτη μέλη, στο οποίο καθορίζονται 10 δομικά στοιχεία με βασικά καθήκοντα και ορόσημα για την εν λόγω μεταβατική περίοδο.
Η σημερινή ανακοίνωση περιγράφει κάθε δομικό στοιχείο, τονίζοντας τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, ενώ προσδιορίζει τις εναπομένουσες προκλήσεις και τα επόμενα βήματα.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα εφαρμογής;
Πριν από τον Ιούνιο του 2026, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα βασικά ορόσημα που πρέπει να επιτευχθούν τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Σε εθνικό επίπεδο, τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν διάφορα στοιχεία στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών σχεδίων εφαρμογής, των εθνικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης και των εθνικών στρατηγικών. Όλα αυτά αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τη διασφάλιση της εφαρμογής του συμφώνου στα μέσα του 2026. Η Επιτροπή επικουρεί τα κράτη μέλη καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας.
Επίσης, πρέπει φέτος σε ενωσιακό επίπεδο να επιτευχθούν αρκετά βασικά ορόσημα. Πρώτον, τον Οκτώβριο του 2025, η ετήσια έκθεση για το άσυλο και τη μετανάστευση θα αξιολογήσει τη μεταναστευτική κατάσταση στην ΕΕ και στα κράτη μέλη και θα παράσχει στρατηγική εικόνα του τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα καθορίσει κατά πόσον υπάρχουν κράτη μέλη που υφίστανται μεταναστευτική πίεση, διατρέχουν κίνδυνο μεταναστευτικής πίεσης ή βρίσκονται σε σημαντική μεταναστευτική κατάσταση. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση για δεξαμενή αλληλεγγύης, η οποία θα καθορίζει τις ανάγκες για το έτος σε απόλυτες τιμές: συνολικό αριθμό μετεγκαταστάσεων και συνολικό αριθμό χρηματοδοτικών συνεισφορών.
Δεύτερον, τον Δεκέμβριο μια πενταετής στρατηγική της ΕΕ για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης, η οποία θα καλύπτει τόσο την εσωτερική όσο και την εξωτερική διάσταση της μετανάστευσης στο πλαίσιο μιας συνολικής και ολοκληρωμένης προσέγγισης. Η στρατηγική θα βασιστεί στις εθνικές στρατηγικές που τα κράτη μέλη καλούνται να διαβιβάσουν στην Επιτροπή έως τις 12 Ιουνίου 2025.
Πώς θα βοηθήσει τα κράτη μέλη το σύμφωνο μόλις τεθεί σε εφαρμογή;
Το σύμφωνο θεσπίζει ένα ενοποιημένο ευρωπαϊκό σύστημα για την ενίσχυση της ασφάλειας των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Διασφαλίζει δίκαιους και αυστηρούς κανόνες για την προστασία εκείνων που έχουν ανάγκη, με παράλληλη διευκόλυνση της επιστροφής των ατόμων στα οποία δεν επιτρέπεται η είσοδος.
Επιπλέον, εξισορροπεί την αλληλεγγύη με τον δίκαιο επιμερισμό των ευθυνών.
Το σύμφωνο προβλέπει ισχυρούς κανόνες οι οποίοι διασφαλίζουν ότι κάθε κράτος μέλος έχει την ευελιξία να ανταποκριθεί στις ειδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει και ότι κανένα κράτος μέλος δεν υφίσταται μόνο του πίεση.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εργάζεται στον τομέα της επιχειρησιακής πορείας, στηρίζοντας τα κράτη μέλη, από κοινού με τους οργανισμούς της ΕΕ, για τη διαχείριση της μετανάστευσης με στοχευμένες δράσεις.
Γιατί το σύμφωνο θα τεθεί σε εφαρμογή μόλις το επόμενο έτος;
Η νομοθεσία συμφωνήθηκε και εγκρίθηκε πέρυσι από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και, ως εκ τούτου, έχει ήδη τεθεί σε ισχύ —απέκτησε νομοθετική ισχύ και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Η μεταγενέστερη ημερομηνία έναρξης εφαρμογής παρέχει στα κράτη μέλη τον χρόνο που απαιτείται για την εφαρμογή των κανόνων σε ενωσιακό επίπεδο και για τη θέσπιση όλων των αναγκαίων μέτρων στα εθνικά συστήματα. Οι νέοι κανόνες μπορούν να αρχίσουν να εφαρμόζονται ταυτόχρονα σε όλα τα κράτη μέλη, με τη χρήση των ίδιων προτύπων και διαδικασιών.
Πώς θα διασφαλίσει η Επιτροπή ότι όλα τα κράτη μέλη θα είναι έτοιμα έως τα μέσα του 2026;
Η Επιτροπή καθοδηγεί την εφαρμογή του συμφώνου σε ενωσιακό επίπεδο, με τη συνεχή στήριξη των εθνικών προσπαθειών των κρατών μελών, από κοινού με τους οργανισμούς της ΕΕ, και με την παροχή πρόσθετης χρηματοδότησης.
Η Επιτροπή δημιούργησε μια πλατφόρμα εφαρμογής του συμφώνου για την παροχή καθοδήγησης και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Πραγματοποιήθηκαν τακτικές συνεδριάσεις με εθνικές αρχές, ειδικές επιτροπές και ομάδες εμπειρογνωμόνων για την αποσαφήνιση των νομικών διατάξεων. Πέραν της τεχνικής βοήθειας, τα κράτη μέλη επωφελούνται από την αλληλοδιδαχή από ομοτίμους και τις ανταλλαγές ορθών πρακτικών που έχουν καθοριστεί στο πλαίσιο του Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης.
Η Επιτροπή διέθεσε πρόσφατα πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ με σκοπό τη στήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών για την εφαρμογή του συμφώνου και τη φιλοξενία προσφύγων από την Ουκρανία. Επί του παρόντος συνεχίζονται οι εργασίες με τα κράτη μέλη για την ολοκλήρωση των αναγκαίων διαδικασιών για τη διάθεση της εν λόγω χρηματοδότησης έως το τέλος του έτους.
Όσον αφορά την εξωτερική διάσταση της μετανάστευσης, πώς θα βελτιώσει το σύμφωνο τη συνεργασία με τις χώρες εταίρους;
Η μετανάστευση αποτελεί παγκόσμια πραγματικότητα και αναπόσπαστο μέρος της εμβάθυνσης των σχέσεων της ΕΕ με εταίρους σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το σύμφωνο, για να προσαρμοστεί και να ανταποκριθεί στον δυναμικό χαρακτήρα της μετανάστευσης, πρέπει επίσης να συμπληρωθεί με πρόσθετες προσπάθειες σε τομείς που δεν καλύπτονται από το νέο νομοθετικό πλαίσιο. Η ενίσχυση της παγκόσμιας συνεργασίας στον τομέα της μετανάστευσης είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιτυχή και βιώσιμη εφαρμογή της διαχείρισης της μετανάστευσης στο πλαίσιο του συμφώνου. Η μείωση κατά 38 % των αντικανονικών αφίξεων στην ΕΕ το 2024 δείχνει ότι οι ολοκληρωμένες εταιρικές σχέσεις αποφέρουν αποτελέσματα.
Η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει τις εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες ώστε να μειώσει τις αντικανονικές αφίξεις, να επεκτείνει την Παγκόσμια Συμμαχία για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών με διάσκεψη έως το τέλος του έτους και να ενισχύσει τη συνεργασία στον τομέα της επιστροφής και της επανεισδοχής. Επιπλέον, θα συνεχιστούν οι εργασίες για την προώθηση της κινητικότητας ταλέντων μέσω εταιρικών σχέσεων προσέλκυσης ταλέντων, καθώς και για τη στήριξη της προστασίας των προσφύγων εκτός της ΕΕ μέσω της επανεγκατάστασης και εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους.
Η προσέγγιση «Ομάδα Ευρώπη» —με τη συνένωση δυνάμεων μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών, καθώς και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ)— έχει αποδειχθεί επιτυχής μέθοδος για τη δημιουργία νέων ή την αναπροσαρμογή υφιστάμενων εταιρικών σχέσεων.
Για περισσότερες πληροφορίες
Πορεία των εργασιών σχετικά με την εφαρμογή του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο
Σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο — Κοινό σχέδιο εφαρμογής
Υπεύθυνη διαχείριση της μετανάστευσης — Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο — Επεξηγηματικό σημείωμα