Επενδυτικές ανάγκες για την ανοικοδόμηση των εμπορικών οδών μεταξύ Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας
Ο Διάδρομος της Κασπίας, μια διαδρομή σιδηροδρόμων και λιμένων που συνδέει την Ευρώπη, την Τουρκία, τον υπόλοιπο Εύξεινο Πόντο, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και την Κεντρική Ασία, μετατρέπεται σε εναλλακτική εμπορική διαδρομή που συνδέει και τις δύο ηπείρους. Από το 2022, το εμπόριο στη διαδρομή έχει τετραπλασιαστεί και, με τις κατάλληλες επενδύσεις, μπορεί να τριπλασιαστεί έως το 2030.
Για να συμβάλει στη μετατροπή αυτής της δυναμικής σε πρακτικά έργα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα μια μετα-μελέτη χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ, στην οποία επισημαίνονται οι τομείς στους οποίους απαιτούνται επενδύσεις για την ενίσχυση των μεταφορών, του εμπορίου, της ενέργειας και των ψηφιακών συνδέσεων κατά μήκος του διαδρόμου.
Η μελέτη επισημαίνει βασικά τμήματα όπου οι υποδομές λείπουν, είναι παρωχημένες ή δεν είναι κατάλληλες για τους σημερινούς όγκους. Παρέχει μια στέρεη βάση για τον καθορισμό επενδυτικών προτεραιοτήτων σύμφωνα με τα σχέδια της ΕΕ για την ανοικοδόμηση των εμπορικών οδών προς την Κεντρική Ασία μέσω του Νότιου Καυκάσου. Η πρακτική καθοδήγηση για τις επενδύσεις θα δώσει στις κυβερνήσεις και στον ιδιωτικό τομέα μια σαφή εικόνα για το πού το κεφάλαιό τους μπορεί να κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά στην οικοδόμηση σύγχρονων και αξιόπιστων υποδομών.
Η επίτροπος Διεύρυνσης κ. Μάρτα Κω δήλωσε: «Το φορτίο στις εμπορικές οδούς που συνδέουν την Ευρώπη και την Ασία μέσω του Νότιου Καυκάσου και της Τουρκίας αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των υποδομών είναι παλαιό και ξεπερασμένο, επομένως απαιτούνται επειγόντως επενδύσεις. Η επένδυση αυτή θα πραγματοποιηθεί μόνο εάν οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις είναι σαφείς σχετικά με το πού θα αποδώσει. Η μελέτη που δημοσιεύουμε σήμερα δείχνει πού θα κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά η αναβάθμιση των σιδηροδρόμων, των λιμένων, των συνοριακών διαδικασιών, των ενεργειακών συνδέσεων και της ψηφιακής συνδεσιμότητας.»
Μεταφορές, εμπόριο, ενέργεια και ψηφιακές συνδέσεις στο επίκεντρο
Η μετα-μελέτη διαρθρώνεται γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες: μεταφορές και εμπόριο, ενέργεια και ψηφιακή τεχνολογία.
Μεταφορές και εμπόριο
Η μελέτη υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία του Διακασπιακού Διαδρόμου Μεταφορών ως αξιόπιστης εναλλακτικής εμπορικής οδού προς την Ασία. Για να διατηρηθεί η ταχύτερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, συνιστά ομαλότερους και πιο ευθυγραμμισμένους συνοριακούς κανόνες. Και επειδή οι επενδυτικές ανάγκες είναι υπερβολικά μεγάλες μόνο για τους δημόσιους προϋπολογισμούς, επισημαίνει ότι οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι απαραίτητες για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών κατά μήκος του διαδρόμου. Η μελέτη επισημαίνει επίσης τον αυξανόμενο ρόλο της Ουκρανίας και της Μολδαβίας στις προσπάθειες της Ευρώπης να διαφοροποιήσει και να ενισχύσει το ευρύτερο δίκτυο μεταφορών της.
Ενέργεια
Η μελέτη εντοπίζει ευκαιρίες για τη διαφοροποίηση των ενεργειακών συνδέσεων, τη διασφάλιση αξιόπιστων συνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας και τη στήριξη των προσπαθειών απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ισχυρίζεται ότι τα ισχυρότερα, εκσυγχρονισμένα δίκτυα, παράλληλα με τη μεγαλύτερη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, είναι απαραίτητα για την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον. Ενθαρρύνει επίσης τη συνεργασία με έμπειρους εταίρους του ιδιωτικού τομέα για την παροχή αξιόπιστων υποδομών μεγάλης κλίμακας.
Ψηφιακός τομέας
Η μελέτη υπογραμμίζει την αυξανόμενη στρατηγική σημασία των ασφαλών διαδρομών δεδομένων. Ζητεί εναλλακτικούς διαδρόμους οπτικών ινών, εγκατάσταση οπτικών ινών παράλληλα με έργα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, καθώς και τη δημιουργία νέων σημείων διαδικτυακής ανταλλαγής. Οι δορυφορικές συνδέσεις επισημαίνονται επίσης ως εργαλείο ανθεκτικότητας σε περιοχές όπου τα επίγεια δίκτυα είναι αδύναμα. Η μελέτη τονίζει τη συνεργασία με αξιόπιστους τεχνολογικούς εταίρους, τη βελτίωση της κυβερνοασφάλειας, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα, και την υποστήριξη αναδυόμενων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι τοπικές νεοφυείς επιχειρήσεις.
Ιστορικό
Στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway της ΕΕ, το διαπεριφερειακό θεματολόγιο συνδεσιμότητας αποσκοπεί στη βελτίωση των δεσμών μεταξύ της ΕΕ και της Κεντρικής Ασίας μέσω της Τουρκίας και του Νότιου Καυκάσου μέσω του συντονισμού στρατηγικών επενδύσεων και κανονισμών. Στόχος είναι η τόνωση του εμπορίου και της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης μέσω ανθεκτικών και αποτελεσματικών δικτύων μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακών δικτύων.
Το θεματολόγιο συνδεσιμότητας δρομολογήθηκε κατά τη διαπεριφερειακή υπουργική σύνοδο για την ασφάλεια και τη συνδεσιμότητα στο Λουξεμβούργο στις 20 Οκτωβρίου 2025 και προωθήθηκε περαιτέρω στο φόρουμ των επενδυτών για τον διάδρομο μεταφορών και τη συνδεσιμότητα μέσω της Κασπίας στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν στις 27 Νοεμβρίου 2025. Οι συμμετέχοντες και στις δύο συνεδριάσεις επιβεβαίωσαν τη σημασία της εμβάθυνσης της συνεργασίας σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, της ενίσχυσης της αμοιβαίας ανθεκτικότητας και της προώθησης πιο συνδεδεμένων, ασφαλών και ευημερουσών περιφερειών. Επιβεβαίωσαν επίσης ότι ο διάδρομος μεταφορών μέσω της Κασπίας έχει μεταβεί από μια φιλόδοξη σε μια στρατηγικά σημαντική διαδρομή, αντικατοπτρίζοντας τις γεωπολιτικές αλλαγές και τα τρωτά σημεία του βόρειου διαδρόμου.
Η πρωτοβουλία EU4Digital είναι το περιφερειακό πρόγραμμα της ΕΕ για τη στήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού και της εναρμόνισης των ψηφιακών αγορών στις χώρες που περιλαμβάνονται στην Ανατολική Εταιρική Σχέση. Αποσκοπεί στη στήριξη της διαλειτουργικότητας, της διασυνοριακής ανταλλαγής δεδομένων και της κανονιστικής εναρμόνισης σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ.
*Μετά τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου, του Οκτωβρίου και του Δεκεμβρίου του 2024 σχετικά με τις πολιτικές εξελίξεις στη Γεωργία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέστειλε τη χρηματοδοτική διμερή βοήθεια προς άμεσο όφελος των γεωργιανών αρχών, ενώ τα έργα που σχετίζονται με την περιφερειακή συνδεσιμότητα αξιολογούνται κατά περίπτωση.
Περισσότερες πληροφορίες
Meta Study – Προώθηση ενός διαπεριφερειακού θεματολογίου συνδεσιμότητας