Διαφορα

Το νέο Ευρωπαϊκό Κέντρο για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα ξεκινά τις εργασίες του

04/03/2026

Κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων, οι υπουργοί της ΕΕ προσκλήθηκαν από την Επιτροπή και την Προεδρία του Συμβουλίου για να σηματοδοτήσουν την έναρξη των εργασιών του Ευρωπαϊκού Κέντρου για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα. Στόχος του Κέντρου, μιας εμβληματικής πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας, είναι να διευκολύνει μια ενοποιημένη προσέγγιση με τη συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας για την αύξηση της ευαισθητοποίησης και την ενίσχυση της ικανότητας αντιμετώπισης των απειλών που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δημοκρατίες, καθώς και για την οικοδόμηση δημοκρατικής ανθεκτικότητας.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν,, δήλωσε: «Σε έναν κόσμο όπου οι πληροφορίες χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ως όπλο για να υπονομεύσουν τις δημοκρατίες μας, αναλαμβάνουμε δράση. Με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας, θα ενισχύσουμε τη συλλογική μας ικανότητα για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και της παραπληροφόρησης από το εξωτερικό. Αυτό θα ενισχύσει την ανθεκτικότητά μας, θα διασφαλίσει ότι ο δημόσιος διάλογος στην Ευρώπη παραμένει ανοικτός και δίκαιος και θα δώσει στους πολίτες τη δυνατότητα να συμμετέχουν στον δημοκρατικό βίο.»

Ο Επίτροπος για τη Δημοκρατία, τη Δικαιοσύνη, το Κράτος Δικαίου και την Προστασία των Καταναλωτών, Michael McGrath, θα συζητήσει με τους υπουργούς της ΕΕ τον τρόπο με τον οποίο το Κέντρο μπορεί να διευκολύνει την ανταλλαγή εμπειρογνωσίας και εμπειριών και να στηρίξει την ανάπτυξη αποτελεσματικών αντιδράσεων σε κοινές απειλές, ώστε να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα για τους πολίτες μας. Το ενδιαφέρον που επέδειξαν όλα τα κράτη μέλη για τη σύσταση του Κέντρου καταδεικνύει ότι η πρωτοβουλία ανταποκρίνεται σε μια σαφή ανάγκη και θα αναπτυχθεί με ευέλικτο τρόπο, με πρακτικά έργα ανάπτυξης ικανοτήτων που αντικατοπτρίζουν τις προτεραιότητες των κρατών μελών. Το Κέντρο θα συμβάλει στην αποφυγή του κατακερματισμού των υφιστάμενων προσπαθειών, συνδέοντας υφιστάμενα δίκτυα και δομές που ήδη εργάζονται για τις επιλογές πρόληψης, εντοπισμού, ανάλυσης και αντίδρασης σε μοτίβα απειλών στον χώρο των πληροφοριών, βοηθώντας το καθένα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές του και αποφεύγοντας τις επικαλύψεις.

Οι αναδυόμενοι τομείς προτεραιότητας για το πρώτο έτος περιλαμβάνουν:

Ανάπτυξη εργαλείων για τη στήριξη ανθεκτικών εκλογών,, μεταξύ άλλων με τη συγκέντρωση σχετικών υφιστάμενων κανόνων της ΕΕ, ήπιων μέτρων και εργαλείων για τα κράτη μέλη που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό (FIMI) και εκστρατειών παραπληροφόρησης που στοχεύουν στις εκλογικές διαδικασίες στα κράτη μέλη.
Σχέδιο στρατηγικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό και της παραπληροφόρησης με σκοπό τη στήριξη της ετοιμότητας και τη συμβολή στην ανάπτυξη ικανοτήτων σε ολόκληρη την Ένωση.
Δρομολόγηση ειδικής πλατφόρμας ενδιαφερόμενων μερών στην οποία θα συμμετέχουν ανεξάρτητοι φορείς, όπως οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ομάδες προβληματισμού, ερευνητές, πανεπιστημιακοί, ελεγκτές γεγονότων και οργανισμοί μέσων ενημέρωσης, με σκοπό τη στήριξη της διάδοσης της έρευνας και άλλων αποτελεσμάτων και την ενθάρρυνση των ανταλλαγών μεταξύ διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών, με την παροχή γνώσεων και πληροφοριών για τη συνεργασία με τα κράτη μέλη στο Κέντρο.
Προώθηση της ανάπτυξης ικανοτήτων και της αμοιβαίας μάθησης, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής εμπειρογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών, επιτρέποντας στα κράτη μέλη με προηγμένη πείρα στην αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό και ενισχύοντας τη δημοκρατική ανθεκτικότητα για τη στήριξη άλλων, αυξάνοντας το συνολικό επίπεδο ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Προσδιορισμός κατάλληλων τρόπων συνεργασίας με τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες στο πλαίσιο του Κέντρου, ώστε να διασφαλιστεί αμοιβαία επωφελής συνεργασία.
να διερευνήσουν διάφορα μοντέλα για τη συμμετοχή των πολιτών στις προσπάθειές μας για την προστασία της δημοκρατίας, με βάση την πολύτιμη εμπειρία που έχει αναπτυχθεί σε πολλά κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα στηρίξει αυτόν τον προβληματισμό διοργανώνοντας φέτος δύο ομάδες πολιτών, για την ετοιμότητα και την οικοδόμηση δημοκρατικής ανθεκτικότητας.

Η Επιτροπή, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, θα στηρίξει τις δραστηριότητες του Κέντρου αξιοποιώντας τα υφιστάμενα εργαλεία και την εμπειρογνωμοσύνη και ενισχύοντας τον συντονισμό μεταξύ των σχετικών μέσων και δικτύων της ΕΕ.

Με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα, κάνουμε ένα περαιτέρω βήμα για την ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας, την προστασία της ακεραιότητας του δημόσιου διαλόγου και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στα δημοκρατικά συστήματα της Ευρώπης.

Ιστορικό

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας αποτελεί εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας, η οποία παρουσιάστηκε στην κοινή ανακοίνωση της 12ης Νοεμβρίου 2025, όπως περιγράφεται στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές και στην ομιλία της προέδρου von der Leyen . για τηνκατάσταση της Ένωσης το 2025. Η ευρωπαϊκή ασπίδα για τη δημοκρατία καθόρισε μια σειρά συγκεκριμένων μέτρων για την ενδυνάμωση, την προστασία και την προώθηση ισχυρών και ανθεκτικών δημοκρατιών σε ολόκληρη την ΕΕ.

Σε μια εποχή αυξανόμενης πολιτικής αντιπαράθεσης, περιφερειακών και διεθνών συγκρούσεων και ταχείας τεχνολογικής διαταραχής, οι δημοκρατίες αντιμετωπίζουν εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις. Τα αυταρχικά καθεστώτα επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τις διαιρέσεις, να σπείρουν δυσπιστία και να περιορίσουν τους δημοκρατικούς παράγοντες, όπως τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης και η κοινωνία των πολιτών. Με τον τρόπο αυτό, διαβρώνουν την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς, υπονομεύουν τις ελεύθερες και δίκαιες εκλογές και αμφισβητούν τις ίδιες τις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απειλές αυτές εκτυλίσσονται στο πλαίσιο ενός βαθιού ψηφιακού μετασχηματισμού που φέρνει τόσο νέες ευκαιρίες όσο και νέα τρωτά σημεία. Ταυτόχρονα, η μείωση της εμπιστοσύνης και της συμμετοχής του κοινού, σε συνδυασμό με τους πρωτοφανείς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, θέτουν σε περαιτέρω κίνδυνο την προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Μέσω της εξωτερικής διάστασης της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας, η Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), σε συντονισμό με την Επιτροπή, θα εντείνει τις εργασίες της για την καταπολέμηση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό (FIMI) πέραν των συνόρων μας. Η ΕΥΕΔ ενισχύει τις ικανότητες στις αντιπροσωπείες και τις αντιπροσωπείες της ΕΕ στο εξωτερικό, αξιοποιώντας εταιρικές σχέσεις για συλλογικές αντιδράσεις κατά της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας θα χρησιμεύσει ως εθελοντικός στρατηγικός κόμβος για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Με την υποστήριξη των σχετικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ, θα λειτουργεί με πλήρη σεβασμό των εθνικών και θεσμικών αρμοδιοτήτων, προωθώντας παράλληλα τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις δημοκρατικές αξίες.

Η Επιτροπή παρέχει διοικητική και επιχειρησιακή υποστήριξη στο Κέντρο μέσω γραμματείας. Το Κέντρο, υποστηριζόμενο από το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και σε στενό συντονισμό με αυτό, θα συνδέει τα υφιστάμενα δίκτυα και δομές.

Στις 29 Ιανουαρίου φιλοξενήθηκε στις Βρυξέλλες τεχνική συνεδρίαση υψηλού επιπέδου με την πλήρη συμμετοχή όλων των κρατών μελών της ΕΕ, καθώς και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της ΕΥΕΔ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Προεδρίας του Συμβουλίου. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν την αποστολή και το πλαίσιο του Κέντρου και συμφώνησαν σχετικά με την ανάγκη για συντονισμένη, συνεργατική δράση για τη στήριξη της δημοκρατικής ανθεκτικότητας.

Οι απαντήσαντες στο Ειδικό Ευρωβαρόμετρο με θέμα «Προστασία και προώθηση της δημοκρατίας» ανέφεραν τα ακόλουθα μεταξύ των σοβαρότερων προκλήσεων για τη δημοκρατία στην ΕΕ: την αυξανόμενη δυσπιστία του κοινού έναντι των δημοκρατικών θεσμών και διαδικασιών (49 %), τη χειραγώγηση των πληροφοριών, τις παρεμβάσεις και την παραπληροφόρηση από το εξωτερικό, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο εκλογών (42 %) και την έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά το κατά πόσον το πολιτικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο προωθείται μέσω νέων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (32 %).