Νέα μελέτη επιβεβαιώνει το τεράστιο και αυξανόμενο κόστος της ρύπανσης από PFAS

10/04/2026

Μια νέα έκθεση τονίζει την επείγουσα ανάγκη να σταματήσει η μόλυνση από «αιώνιες χημικές ουσίες», ώστε να αποφευχθεί το τεράστιο κόστος για την κοινωνία.

Η ρύπανση από PFAS (υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες) επηρεάζει σημαντικά την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, με αποτέλεσμα σημαντικό κόστος για όλους τους πολίτες. Αυτό γίνεται εμφανές όταν τα άτομα υποφέρουν από ασθένειες λόγω έκθεσης, όταν το μολυσμένο νερό ή το έδαφος απαιτούν δαπανηρή αποκατάσταση και όταν διαταράσσονται βασικές φυσικές διεργασίες, όπως η επικονίαση.

Χρησιμοποιώντας τα πιο πρόσφατα στοιχεία και μια βελτιωμένη μεθοδολογία, η παρούσα μελέτη παρέχει μια συντηρητική εκτίμηση των νομισματικών επιπτώσεων της ρύπανσης από PFAS.

Το εκτιμώμενο κόστος για την υγεία αντιπροσωπεύει λίγες μόνο ουσίες PFAS που υπόκεινται επί του παρόντος σε ρύθμιση, από τις χιλιάδες που υπάρχουν, και, ως εκ τούτου, παρέχει περιορισμένη εκτίμηση σε σύγκριση με το πραγματικό κόστος της ρύπανσης από PFAS.

Η μελέτη εκτιμά ότι εάν τα τρέχοντα επίπεδα ρύπανσης από PFAS στην Ευρώπη συνεχιστούν έως το 2050 χωρίς ρυθμιστική δράση, το κόστος θα ανέλθει σε περίπου 440 δισ. ευρώ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η αντιμετώπιση των εν λόγω εκλύσεων PFAS στην πηγή έως το 2040 θα εξοικονομούσε 110 δισ. ευρώ, ενώ η επεξεργασία μολυσμένων υδάτων από μόνη της θα κόστιζε πάνω από 1 τρισ. ευρώ.

Δεδομένου ότι οι PFAS παραμένουν στο ανθρώπινο σώμα και στο περιβάλλον για δεκαετίες, ακόμη και μετά την παύση των εκπομπών, η έγκαιρη δράση είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση του μακροπρόθεσμου κόστους για την υγεία και το περιβάλλον.

Η μελέτη εντοπίζει επίσης τους πληθυσμούς που είναι πιο ευάλωτοι στη ρύπανση από PFAS: νεογέννητα, παιδιά, άνθρωποι που ζουν κοντά σε μολυσμένους χώρους και εργαζόμενοι σε αυτούς τους χώρους.

Η Επιτροπή δεσμεύεται να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία αυτών των ομάδων, αλλά και για την πρόληψη πιθανών ευρύτερων κοινωνικών συνεπειών, διασφαλίζοντας παράλληλα μια ισορροπημένη προσέγγιση έως ότου μπορέσουν να εφαρμοστούν εναλλακτικές λύσεις αντί των PFAS σε βασικές βιομηχανικές εφαρμογές.

Η Jessika Roswall, επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Οικονομίας, δήλωσε:

«Ηπαροχή σαφήνειας σχετικά με τις PFAS με απαγορεύσεις για καταναλωτικές χρήσεις αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για μένα να εργαστώ επ’ αυτού και να συνεργαστώ με όλα τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη. Ανησυχούν οι καταναλωτές και δικαίως. Η μελέτη αυτή υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη ανάληψης δράσης.»

Τα πορίσματα της μελέτης θα τροφοδοτήσουν τις συζητήσεις της ΕΕ σχετικά με θέματα που σχετίζονται με τις PFAS, συμπεριλαμβανομένης της αποκατάστασης της ρύπανσης, της μείωσης των εκπομπών στην πηγή, της παρακολούθησης και των ερευνητικών αναγκών.

Ιστορικό

Η ΕΕ έχει ήδη λάβει σημαντικά μέτρα για τον έλεγχο των κινδύνων από την έκθεση σε PFAS. Οι πλέον επιβλαβείς ουσίες PFAS έχουν ήδη απαγορευτεί: PFOS, PFOA, PFHxS και συναφείς ουσίες, PFCA μακράς αλυσίδας. Το 2024 η ΕΕ απαγόρευσε τη χρήση ενδεκαφθοροεξανοϊκού οξέος (στο εξής: PFHxA) και ουσιών που σχετίζονται με το PFHxA σε προϊόντα όπως τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, οι συσκευασίες τροφίμων, τα μείγματα καταναλωτών, τα καλλυντικά και σε ορισμένες εφαρμογές αφρού πυρόσβεσης. Τον Οκτώβριο του 2025 η ΕΕ αντιμετώπισε μία από τις κύριες πηγές εκπομπών PFAS και θέσπισε σταδιακή απαγόρευση όλων των PFAS στους αφρούς πυρόσβεσης.

Πιο πρόσφατα, στο πλαίσιο της αναδιατυπωμένης οδηγίας για το πόσιμο νερό, όλα τα κράτη μέλη πρέπει να παρακολουθούν τα επίπεδα PFAS στο πόσιμο νερό, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τις νέες οριακές τιμές της ΕΕ.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) αξιολογεί επί του παρόντος πρόταση καθολικής απαγόρευσης των PFAS. Η αξιολόγησή τους θα είναι έτοιμη έως το τέλος του 2026 και η Επιτροπή θα βασίσει την πρόταση περιορισμού της στη γνώμη του ECHA.

Πέρα από τη ρύθμιση, το σχέδιο δράσης για τη χημική βιομηχανία, που εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2025 προτείνει μια σειρά πρωτοβουλιών για τη στήριξη της μετάβασης από τις PFAS. Ετοιμάζεται ένα πανευρωπαϊκό πλαίσιο παρακολούθησης των PFAS για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών αποκατάστασης και τη συλλογή δεδομένων. Η Επιτροπή θα δρομολογήσει επίσης διάλογο με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών για την υποστήριξη μιας ολιστικής άποψης των προκλήσεων ρύπανσης που σχετίζονται με τις PFAS.