Μείωση των πρώτων αιτήσεων ασύλου στην ΕΕ
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσίευσεπρόσφατα την τελευταία έκδοση του Άτλαντα της Μετανάστευσης. Το παρόν βιβλίο αναφοράς παρέχει μια εικόνα των παγκόσμιων μεταναστευτικών τάσεων και προσφέρει μια στέρεη βάση γνώσεων για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τα ενδιαφερόμενα μέρη, τις επιχειρήσεις και το ευρύ κοινό, συγκεντρώνοντας πληροφορίες από πολλές επίσημες πηγές, όπως η Eurostat, οι οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών, η Παγκόσμια Τράπεζα και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας.
Ο Άτλας Μετανάστευσης 2025 παρουσιάζει τα τελευταία στοιχεία σχετικά με τη μετανάστευση ανά χώρα, ήπειρο και περιφέρεια, με ιδιαίτερη έμφαση στην ΕΕ. Η παρούσα έκδοση εμβαθύνει τη διερεύνηση των δεσμών μεταξύ συγκρούσεων και εκτοπισμού στο πλαίσιο της κλιμάκωσης των ανθρωπιστικών κρίσεων και του αναγκαστικού εκτοπισμού που προκαλείται από τη βία και τη συστημική αστάθεια.
Βασικά αριθμητικά στοιχεία και παγκόσμιες τάσεις
Στα μέσα του 2024, ο εκτιμώμενος αριθμός διεθνών μεταναστών παγκοσμίως ήταν 304 εκατομμύρια. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται σταθερά από τις αρχές του αιώνα, υπερδιπλάσιος (+75%) σε σύγκριση με τον παγκόσμιο πληθυσμό (+34%).
Τα τελευταία είκοσι χρόνια, ο παγκόσμιος αριθμός των προσφύγων έχει σχεδόν τριπλασιαστεί. Υπήρξαν 15,3 εκατομμύρια πρόσφυγες στα μέσα του 2012 και περισσότεροι από 42,5 εκατομμύρια στα μέσα του 2025.
Περίπου το 18 % αυτών των προσφύγων βρίσκονται στην ΕΕ: 7,7 εκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένων των περίπου 4,4 εκατομμυρίων ανθρώπων που εκτοπίστηκαν από την Ουκρανία. Περίπου το 22% είναι εκτοπισμένοι στην Αφρική (9,2 εκατομμύρια) και διπλάσιοι άνθρωποι είναι εκτοπισμένοι στην Ασία (περίπου 15 εκατομμύρια).
Ωστόσο, κατά την τελευταία πενταετία, η ΕΕ σημείωσε τη μεγαλύτερη σχετική αύξηση του αριθμού των προσφύγων, με + 200% σε σύγκριση με + 54% στην Αμερική και περίπου + 30% στην Αφρική και την Ασία.
Μετανάστευση στην ΕΕ
Ο αριθμός των νέων αδειών διαμονής που εκδόθηκαν από τα κράτη μέλη της ΕΕ το 2024 μειώθηκε σε 3,5 εκατομμύρια από 3,8 εκατομμύρια το 2023, διακόπτοντας μια συνεχή αύξηση που διήρκεσε πάνω από δέκα έτη και η οποία είχε σταματήσει μόνο κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Περίπου το 60% των νέων αδειών διαμονής που εκδόθηκαν το 2024 αφορούσαν επαγγελματικούς και οικογενειακούς λόγους —32% και 27% αντίστοιχα.
Το 2024, η Ισπανία, η Γερμανία και η Πολωνία εξέδωσαν από κοινού σχεδόν το ήμισυ (1,6 εκατομμύρια) των πρώτων αδειών διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών στην ΕΕ (3,5 εκατομμύρια). Σε σχετικούς όρους, η Μάλτα και η Κύπρος εξέδωσαν τον μεγαλύτερο αριθμό νέων αδειών με 52 και 42 νέες άδειες ανά χίλιους κατοίκους αντίστοιχα, έναντι οκτώ κατά μέσο όρο στην ΕΕ.
Το 2024, οι αιτήσεις ασύλου για πρώτη φορά στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 13%, από πάνω από ένα εκατομμύριο το 2023 σε περίπου 913 000 το 2024. Η πτωτική τάση συνεχίστηκε το 2025, καθώς το άθροισμα των αιτήσεων που υποβλήθηκαν για πρώτη φορά κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2025 (περίπου 449 000) είναι πολύ χαμηλότερο από εκείνο της ίδιας περιόδου του 2024 (περίπου 613 000).
Μετατόπιση λόγω συγκρούσεων
Ο αριθμός των βίαια εκτοπισμένων έχει αυξηθεί απότομα τα τελευταία 15 χρόνια. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, πάνω από 51 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονταν διεθνή προστασία στο τέλος του 2024. Ο αριθμός των ένοπλων συγκρούσεων αυξήθηκε επίσης, ξεπερνώντας τις 180 το 2024.
Οι καταστάσεις εκτοπισμού μεγάλης κλίμακας σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ άλλων στη Μιανμάρ, την Παλαιστίνη, τη Συρία, το Σουδάν, την Ουκρανία και τη Βενεζουέλα, διαφέρουν σε πολλαπλές διαστάσεις — από την εξέλιξη των προτύπων εκτοπισμού με την πάροδο του χρόνου έως το ποσοστό των εσωτερικών και εξωτερικών εκτοπισμών σε σχέση με τον πληθυσμό ή μεταξύ τους.
Η καλύτερη κατανόηση της δυναμικής και των περιστάσεων που προκαλούν μεγάλης κλίμακας εκτοπισμό είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη δράσεων επίγνωσης της κατάστασης, έγκαιρης προειδοποίησης, πρόβλεψης και ετοιμότητας, και μπορεί να στηρίξει τις απαντήσεις πολιτικής της ΕΕ σε διάφορους τομείς.