Κυβερνοεκφοβισμός: Κοινή προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ για αποτελεσματική αντίδραση
Ο κυβερνοεκφοβισμός είναι ένα ευρύ φαινόμενο που επηρεάζει όλο και περισσότερο τα παιδιά και τους νέους. Μελέτη του ΚΚΕρ αναλύει τον τρόπο με τον οποίο οι χώρες σε ολόκληρη την ΕΕ ορίζουν και καταπολεμούν τον κυβερνοεκφοβισμό,προσδιορίζοντας βασικά στοιχεία αυτού του φαινομένου, καθώς και παράγοντες κινδύνου και προστασίας.
Η μελέτη, η οποία βασίζεται σε ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας, των πολιτικών και των εθνικών νομοθεσιών, διαπιστώνει ότι ένας κοινός ορισμός και ευθυγραμμισμένα προγράμματα παρέμβασης και νομικά μέσα θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος για τα παιδιά και τους εφήβους.
Υπάρχουν ήδη πολλοί ορισμοί, αλλά ένας κοινός ορισμός επικυρωμένος από επιστημονικούς εμπειρογνώμονες σε όλες τις χώρες θα ενίσχυε τη συγκρισιμότητα των δεδομένων, θα βελτίωνε τη συνοχή των πολιτικών και θα σχεδίαζε πιο αποτελεσματική και συντονισμένη αντίδραση σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Πώς λειτουργεί το cyberbullying;
Ο κυβερνοεκφοβισμός είναι ένα ευρύ φαινόμενο που επηρεάζει όλο και περισσότερο τα παιδιά και τους νέους. Τα στοιχεία δείχνουν σταθερή αύξηση του επιπολασμού του, με σημαντικό ποσοστό παιδιών και εφήβων να αναφέρουν επαναλαμβανόμενη διαδικτυακή θυματοποίηση. Παρά τις προληπτικές πρωτοβουλίες, το πρόβλημα συνεχίζει να αυξάνεται.
Ο διαδικτυακός εκφοβισμός διαφέρει από άλλες μορφές διαδικτυακής βίας και από τον παραδοσιακό εκφοβισμό. Το ψηφιακό περιβάλλον αναδιαμορφώνει τον χρόνο και τον χώρο, επιτρέποντας τον κυβερνοεκφοβισμό ανά πάσα στιγμή και πέρα από τα παραδοσιακά κοινωνικά περιβάλλοντα, συχνά με τη συμμετοχή μεγάλου κοινού μέσω της διάδοσης ιών. Η ανωνυμία που προσφέρουν οι ψηφιακές τεχνολογίες επιτρέπει στα άτομα να προβαίνουν σε αντίποινα ή σε θυματοποίηση που μπορεί να μην είχε συμβεί διαφορετικά.
Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία που εξετάστηκε στη μελέτη, τα βασικά στοιχεία που στηρίζουν τους καθιερωμένους ορισμούς του κυβερνοεκφοβισμού περιλαμβάνουν:
- επανειλημμένη έκθεση σε βλάβη, η οποία μπορεί να συνεχιστεί ακόμη και μετά από μια ιογενή εφάπαξ δράση,
- μια ανισορροπία ισχύος μεταξύ του δράστη και του θύματος – μπορεί να προκύψει από την ψηφιακή ικανότητα και δεν καθοδηγείται απαραίτητα από τη σωματική δύναμη ή την κοινωνική επιρροή,
- εχθρική συμπεριφορά μέσω ψηφιακών τεχνολογιών,
- επιλεκτική στόχευση συγκεκριμένων ατόμων ή ομάδων ατόμων.
Παράγοντες κινδύνου και προστασίας
Η ανασκόπηση της επιστημονικής έρευνας εντοπίζει πολλαπλούς παράγοντες που επηρεάζουν την ευπάθεια στον κυβερνοεκφοβισμό. Αυτά περιλαμβάνουν την ηλικία, το φύλο, το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την κατάσταση της μειονότητας και άλλα ατομικά χαρακτηριστικά, όπως η αναπηρία ή το ακαδημαϊκό χάρισμα. Ταυτόχρονα, προστατευτικοί παράγοντες όπως η ισχυρή υποστήριξη από συνομηλίκους και εκπαιδευτικούς, οι θετικές οικογενειακές σχέσεις και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να μειώσουν την έκθεση και τον αντίκτυπο.
Μελέτες δείχνουν ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις κατά του κυβερνοεκφοβισμού τείνουν να είναι πιο αποτελεσματικές από τις ευρύτερες πρωτοβουλίες για την ασφάλεια στο διαδίκτυο. Τα σχολικά προγράμματα παρουσιάζουν θετικά αποτελέσματα, ιδίως όταν συνδυάζουν στοιχεία εκπαίδευσης και ανάπτυξης δεξιοτήτων. Οι στοχευμένες παρεμβάσεις, υποστηριζόμενες από την οικογενειακή δέσμευση, φαίνεται να είναι ιδιαίτερα επιτυχείς.
Πώς αντιδρούν οι εθνικές αρχές;
Χώρες σε ολόκληρη την Ευρώπη αντιμετωπίζουν τον κυβερνοεκφοβισμό μέσω ενός συνδυασμού εκστρατειών ευαισθητοποίησης, εκπαιδευτικών πολιτικών και νομικών μέτρων. Παρότι δεν διαθέτουν όλες οι χώρες ειδική νομοθεσία για τον κυβερνοεκφοβισμό, όλες διαθέτουν νομικές διατάξεις για την αντιμετώπιση μορφών διαδικτυακής βίας και παρενόχλησης. Ωστόσο, οι νομικές προσεγγίσεις διαφέρουν σημαντικά. Επίσης, οι νέοι μπορεί να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν πότε η επιβλαβής διαδικτυακή συμπεριφορά καθίσταται παράνομη συμπεριφορά.
Η μελέτη συνιστά μια ισορροπημένη προσέγγιση που συνδυάζει προσεκτικά εφαρμοζόμενα νομικά μέσα με ψυχοκοινωνική υποστήριξη και εκπαιδευτικά προγράμματα. Η υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου μοντέλου θα μπορούσε να αποτρέψει τον κυβερνοεκφοβισμό, εξοπλίζοντας παράλληλα τα παιδιά και τους νέους με τις ικανότητες που απαιτούνται για την αναγνώριση, την αντιμετώπιση και τον μετριασμό επιβλαβών διαδικτυακών συμπεριφορών.
Κυβερνοεκφοβισμός-Ιστορικό
Το ΚΚΕρ διεξάγει έρευνα σχετικά με τις επιπτώσεις της ψηφιακής τεχνολογίας στην ευημερία και την ψυχική υγεία και υποστηρίζει τον σχεδιασμό του επικείμενου σχεδίου δράσης της ΕΕ κατά του κυβερνοεκφοβισμού στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δημιουργήσει έναν καλύτερο και ασφαλέστερο διαδικτυακό κόσμο για τα παιδιά και τους νέους.
Άλλα συμπληρωματικά μέτρα περιλαμβάνουν τις κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία των ανηλίκων βάσει του άρθρου 28 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες,το σχέδιο στρατηγικής για μια λύση επαλήθευσης της ηλικίας, καθώς και μια έρευνα σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τον αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία και την εφαρμογή της στρατηγικής για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά (BIK+).
Σχετικό περιεχόμενο
Κυβερνοεκφοβισμός: Πληροφορίες από την επιστήμη, την πολιτική και τη νομοθεσία
Σύντομο σημείωμα πολιτικής για τον κυβερνοεκφοβισμό: Σκέψεις για έναν κοινό ορισμό